จิต-กาย-โลก: ปฏิสัมพันธ์เชิงอภิปรัชญาระหว่างพุทธปรัชญาและจิตนิยมร่วมสมัย
คำสำคัญ:
จิต-กาย-โลก, จิตนิยมร่วมสมัย, พุทธปรัชญา, อภิปรัชญาบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างจิต กาย และโลกในมิติทางอภิปรัชญา โดยเปรียบเทียบแนวคิดของพุทธปรัชญากับจิตนิยมร่วมสมัย ผลการศึกษาพบว่า พุทธปรัชญาอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างจิต กาย และโลกผ่านหลักปัญจขันธ์ อนัตตา และปฏิจจสมุปบาท ซึ่งชี้ให้เห็นว่าสรรพสิ่งเกิดขึ้นและดำรงอยู่โดยอาศัยเหตุปัจจัยร่วมกัน ขณะที่จิตนิยมร่วมสมัยมุ่งอธิบายธรรมชาติของจิตสำนึกและความสัมพันธ์กับโลกทางกายภาพผ่านกรอบอภิปรัชญาและปรัชญาจิตร่วมสมัย การเปรียบเทียบทั้งสองแนวคิดแสดงให้เห็นจุดร่วมที่สำคัญ ได้แก่ การปฏิเสธแนวคิดแบบรีดักชั่นนิสต์ การเน้นความสัมพันธ์ของสรรพสิ่ง และการมองโลกในลักษณะองค์รวม ขณะเดียวกันยังมีความแตกต่างในประเด็นเรื่องตัวตน วิธีการเข้าถึงความจริง และเป้าหมายของการศึกษา ผลการศึกษาชี้ว่าการบูรณาการจุดแข็งของทั้งสองแนวคิดสามารถช่วยขยายมุมมองทางอภิปรัชญา และเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาองค์ความรู้ด้านปรัชญา การศึกษา และการทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับโลกในบริบทร่วมสมัย
References
วัชรา อินทรคำ. (2561). การบูรณาการปรัชญาตะวันออกและวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ในการศึกษาจิตสำนึก. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหิดล.
เสฐียรพงษ์ วรรณปก. (2560). พุทธปรัชญาร่วมสมัย: การบูรณาการความรู้ตะวันออกและตะวันตก. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อิศรานุรักษ์ วงศ์สุวรรณ. (2559). จิตปรัชญาเปรียบเทียบ: พุทธศาสนากับปรัชญาตะวันตก. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2550). พระวินัยปิฎก เล่ม 1. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2551). พุทธธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 15. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ธรรมสภา.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2548). พุทธธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 12. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สมเด็จพระพุฒาจารย์ โต พรหมรังสี. (2558). พุทธศาสตร์ เล่ม 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
Chalmers, D. (1995). Facing up to the problem of consciousness. Journal of Consciousness Studies, 2(3), 200-219.
Chalmers, D. (2010). The character of consciousness. Oxford University Press.
Lakoff, G., & Johnson, M. (1999). The body in the mind: The bodily basis of meaning, imagination, and reason. University of Chicago Press.
Nagel, T. (2012). Mind and cosmos: Why the materialist neo-Darwinian conception of nature is almost certainly false. Oxford University Press.
Thompson, E. (2007). Mind in life: Biology, phenomenology, and the sciences of mind. Harvard University Press.
Wallace, B. A. (2007). Contemplative science: Where Buddhism and neuroscience converge. Columbia University Press.
